parallax background
 

กลับสู่ธรรมชาติแห่งกรุณา
เก็บข้อคิดจากบทสนทนาของ
อ.ประมวล เพ็งจันทร์

ผู้เขียน: นงลักษณ์ สุขใจเจริญกิจ หมวด: ชุมชนกรุณา


 

เช้าวันที่อากาศแจ่มใส หัวใจเบิกบาน ฉันเตรียมกายใจเพื่อพาตัวเองไปร่วมวงสนทนากับเพื่อนมิตร และ อ.ประมวล เพ็งจันทร์ ครูทางจิตวิญญาณ ที่เรามักได้รับความชุ่มเย็นทางใจกลับไปเสมอ

ไม่ทันที่งานเริ่ม มีข้อความจากอดีตเพื่อนร่วมงานที่ไม่ได้ติดต่อกันมานานนับ 10 ปี เธอบอกว่ากำลังเดือดร้อนเรื่องเงิน ต้องการใช้เงิน 7 หมื่นบาท ขอให้ช่วยโอนให้เช้านี้ เธอบอกด้วยความรู้สึกเกรงใจ แม้ฉันจะอยากช่วยเหลือ แต่ด้วยจำนวนเงินที่มีไม่มากพอ จึงบอกไปตามตรง เธอแสดงความเข้าใจ และบอกขอยืมตามจำนวนที่เราสะดวก

ฉันรู้สึกลังเลระหว่างความคิดเชิงเหตุผล ประสบการณ์ทางโลกที่ประเมินโดยรูปการแล้ว การยืมเงินในลักษณะนี้น่าจะนำมาซึ่งความยุ่งยากในภายหลัง แต่ใจหนึ่งก็อยากให้โอกาสตัวเองในการให้ความช่วยเหลือ และให้โอกาสเพื่อนที่จะได้รักษาสัญญา

ยังไม่ทันได้ตัดสินใจอะไร วงสนทนาก็เริ่มขึ้นด้วยการอธิบายเรื่อง “ความกรุณา” อ.ประมวล ให้ความหมายของ “ความกรุณา” ได้น่าประทับใจยิ่ง ไม่ใช่การอธิบายความตามตัวอักษร แต่เป็นการอธิบายด้วยประสบการณ์ เพื่อให้เราเข้าใจสภาวะจิตของความเป็นมนุษย์ผู้มีจิตกรุณา

อ.ประมวล ยกเหตุการณ์ที่อาจารย์เองก็ตราตรึงอยู่ในความทรงจำ เมื่อครั้งที่อาจารย์ได้พบเห็นหญิงคนหนึ่งแต่งตัวซอมซ่อกระเตงลูกน้อยในอ้อมแขนข้างหนึ่ง เมื่อเธอเดินผ่านกองขยะเน่าเหม็นกลิ่นคละคลุ้งสุดทน เธอใช้มืออีกข้างที่เหลือปิดจมูกทารกน้อย เพื่อบรรเทากลิ่นร้ายแรงนั้น แทนที่จะปิดจมูกตัวเธอเอง

ภาพที่นึกตามคือคำอธิบายของคำว่า “ความกรุณา” ได้ชัดเจนกว่าที่เราท่องจำกันว่า “ความกรุณา” คือการปรารถนาให้คนอื่นพ้นทุกข์ อ.ประมวล ยังบอกว่า ความกรุณาเป็นเหมือนหยดน้ำแห่งความชุ่มเย็น เป็นต้นธารของชีวิตที่มนุษย์ทุกคนมีอยู่และสั่งสมหลอมรวมกันเป็นสายน้ำลำธารน้อยใหญ่จนกลายเป็นแม่น้ำ ทะเล มหาสมุทร

ฉันเห็นภาพชัดขึ้นว่า หมู่มวลมนุษย์ที่ดำรงอยู่มาจนถึงนาทีนี้ นี่เป็นเพราะสายธารแห่งความกรุณาเอื้ออาทรต่อกันที่ส่งต่อกันมาเป็นทอดๆ นั่นเอง

ความกรุณา คือการไม่แบ่งแยกตัวเรากับคนอื่น คือสภาวะของความเป็นหนึ่งเดียวดุจแม่กับลูก หลายครั้งเราเห็นแม่ยอมรับผิดแทนลูก แม่ยอมอดแทนลูก อ.ประมวลชี้ให้เห็นว่า สภาวะจิตที่แม่มีต่อลูก คือความกรุณาอย่างเต็มเปี่ยมที่เราสัมผัสได้ เน้นที่ “สภาวะจิต” (หาใช่การกระทำภายนอก) สภาวะจิตแบบที่แม่มักมีต่อลูกนี้จะเกิดขึ้นกับใครก็ได้

กรณีเด็กติดถ้ำ สภาวะจิตของผู้คนที่ปรารถนาให้เด็กๆ รอดพ้นจากอันตราย ทำให้ใครต่อใครยื่นมือเสียสละเข้าช่วยเหลือโดยไม่แบ่งเขาแบ่งเรา นั่นคือตัวอย่างของความกรุณา

ฉันเกิดคำถามว่า หากเราใช้ความกรุณานำพาการกระทำของเราไปสู่คนอื่นอย่างไร้ขอบเขต มันจะสร้างความอึดอัดคับข้องให้กับคนที่เราไปสัมพันธ์ด้วยหรือไม่ คราวนี้ อ.ประมวล ตอบให้เห็นภาพแจ่มชัดอีกครั้ง อ.ประมวลบอกว่า ให้ลองทำเหมือนแม่ตอนพาลูกน้อยไปโรงเรียนวันแรก ลูกอาจจะร้องไห้คร่ำครวญไม่อยากจากแม่ แม่เองก็อาลัยรักและเห็นใจลูกมาก แต่แล้วแม่ก็ต้องตัดใจส่งลูกให้ครู และไปหลบมุมยืนดูอยู่ห่างๆ อย่างห่วงๆ แม้จะรู้ว่าลูกทุกข์ร้อนหวาดกลัวเพียงใดที่ต้องจากอกแม่ไปอยู่กับคนอื่น แต่เพื่อการเติบโตของลูก แม่ก็ต้องยอมแข็งใจไม่เข้าโผหาลูก อาจจะดูใจร้าย อาจจะเหมือนไม่แคร์ แต่แม่ก็ได้เลือกและทำสิ่งที่คิดว่าจะดีกับลูกที่สุดแล้ว ไว้วางใจครูที่จะดูแลลูก ไปยืนแอบดู เพื่ออยากเห็นว่าลูกคลายความหวาดกลัว และปรับตัวอยู่กับครูได้ไหม …ถึงตรงนี้ผู้ฟังหลายคนน้ำตารื้น คิดถึง “หัวอกแม่”

ฉันฉุกคิดได้ว่าเพื่อนที่กำลังมาขอยืมเงิน ถ้าฉันมีความกรุณาใช้สภาวะจิตแบบที่แม่มีต่อลูก ก็คงโอนเงินให้เธอไปเกือบจะทั้งหมดที่เรามี เพื่อให้เพื่อนหายทุกข์ร้อน แต่ที่ฉันยังไม่ทำ ก็เพราะยังมีความกลัว กังวล หวั่นไหว หากเงินจำนวนนั้น ไม่ได้กลับคืนมา นอกจากเสียเงินแล้ว ก็คงเสียเพื่อนไปด้วยในคราวเดียวกัน

อ.ประมวล ได้พูดถึงสิ่งที่บดบังความกรุณานั่นคือ ความกลัว กังวลกับอนาคตมากเกินไป หากปราศจากเมฆหมอกแห่งความกลัว ผืนฟ้าแห่งความกรุณาก็จะใสกระจ่างแช่มชื่น

17 มกราคม, 2561

คืนความสุขด้วยสองมือ

ด้วยงานที่รุมเร้าเข้ามาหลายทางในเวลาที่มีจำกัด บีบคั้นให้คุณนภนาท อนุพงศ์พัฒน์ ผู้จัดการหอจดหมายเหตุพิพิธภัณฑ์สุขภาพไทย เกิดความเครียด กังวล สมองตีบตัน ฟุ้งซ่านคิดวนเวียนถึงแต่งาน
13 เมษายน, 2561

อนุสติจากการตายของมาร์กาเร็ต แธตเชอร์

มาร์กาเร็ต แธชเชอร์  ได้ชื่อว่าเป็นบุคคลผู้ทรงอิทธิพลต่อโลกในหลากหลายด้าน โดยเฉพาะการเป็นสตรีที่ต่อสู้จนประสบความสำเร็จในทางการเมือง
4 เมษายน, 2561

จะเริ่มต้นพูดคุยกับผู้ป่วยและญาติได้อย่างไร ควรจะเริ่มต้นตอนไหน?

รับฟังก่อน ตั้งคำถามให้ผู้ป่วยคิดเอง ก่อนถามว่าต้องการทำอะไร หรือถามว่าต้องการให้เราช่วยอะไรบ้าง ไม่ควรรับปากสิ่งที่ทำไม่ได้